Kako riješiti odvod atmosferskih voda sa ravnog krova

Odvodnjavanje je jedan od najvažnijih aspekata projektovanja ravnog krova. Bez pravilno definisanih padova, padavine se zadržavaju na površini krova, što dovodi do degradacije hidroizolacije, dodatnog opterećenja konstrukcije, pojave algi i neprijatnih mirisa, a u krajnjem slučaju i do prodora vode u objekat. Zbog svega navedenog, neophodno je pravilno definisati geometriju padova kako bi se voda efikasno odvela sa krovne površine. U nastavku objašnjavamo ključne principe i korake za pravilno rješavanje odvodnjavanja ravnog krova.

Korak 1: Odrediti tip odvodnje

Prije nego što se krene u definisanje padova, potrebno je odrediti tip odvodnog sistema. Postoje dva osnovna tipa:

Linijska odvodnja podrazumijeva formiranje padova koji vodu usmjeravaju prema kanalu ili žlijebu (uvali). Krovne ravnine se naginju ka linijskom sabirnom elementu, koji zatim vodu odvodi do vertikalnih odvoda. Ovaj tip je pogodan za duže krovne površine i industrijske objekte.

Tačkasta odvodnja podrazumijeva formiranje padova koji vodu usmjeravaju direktno prema pojedinačnim slivnicima postavljenim na krovnoj površini. Ovo je češće rješenje kod manjih krovova i stambenih objekata, jer zahtijeva manje linijskih elemenata, ali traži preciznije definisanje geometrije padova.

Korak 2: Podijeliti krov na odvodna polja

Kada se odabere tip odvodnje, krovnu površinu je potrebno podijeliti na odvodna polja. Svako odvodno polje predstavlja zonu krova čija voda gravitira prema jednom slivniku ili jednom dijelu kanala. Geometrija odvodnih polja direktno utiče na efikasnost odvodnjavanja.

Kod linijske odvodnje krov se dijeli na polja koja gravitiraju ka uvali (kanalu). Svako polje može imati jednostrani pad (jedna kosa ravan) ili dvostrani pad (sleme na sredini, voda se slijeva na obje strane ka uvali).

Kod tačkaste odvodnje krov se dijeli na polja sa slivnikom u najnižoj tački. Najefikasnija geometrija je četverosmjerni pad, kod koga se voda slijeva prema slivniku sa sve četiri strane, formirajući oblik obrnute piramide. Dolinske linije (najniže linije između dva susjedna pada) postavljaju se pod uglom od 45° u odnosu na pravac nagiba

Korak 3: Pozicionirati slivnike i odvode

Pozicija slivnika i odvoda je ključna za funkcionalan sistem. Nekoliko osnovnih pravila:

Na svakoj krovnoj ravni, odnosno u svakoj uvali, potrebno je postaviti najmanje dva slivnika, kako bi se obezbijedila odvodnja i u slučaju da se jedan začepi. Maksimalan razmak između slivnika u uvali iznosi 32 metra. Slivnici moraju biti postavljeni u najnižim tačkama odvodnih polja, na rastojanju od najmanje 500 mm od atike i drugih vertikalnih elemenata, kako bi se obezbijedilo nesmetano priticanje vode.

Kod pozicioniranja slivnika treba voditi računa o probojima krova, jer su ventilacione cijevi, antene, svjetlarnici i drugi prodori mjesta na kojima se voda najčešće zadržava sa gornje strane prodora. Geometrija padova mora uzeti u obzir ove prepreke i po potrebi preusmjeriti tok vode oko njih.

Korak 4: Definisati nagibe krovnih ravnina

Nagib krovnih ravnina mora biti dovoljno veliki da obezbijedi efikasnu odvodnju, ali ne preveliki, jer to povećava debljinu slojeva i opterećenje konstrukcije. Prema važećim standardima (BS 6229:2018), minimalni završni pad na ravnom krovu iznosi 1:80 (1,25%). Međutim, zbog tolerancija ugradnje, deformacija konstrukcije i nepreciznosti izvođenja, preporučuje se projektovati pad od 1:40 (2,5%). Ovim se obezbjeđuje da i nakon svih odstupanja završni pad bude dovoljan za odvodnju.

Kod dvosmjernih padova sljeme se postavlja na sredinu između dva slivnika ili dva kanala, sa podjednakim nagibom na obje strane. Kod četverosmjernih padova, najviša tačka je u uglu odvodnog polja, a najniža u centru đe se nalazi slivnik.

Korak 5: Obezbijediti sigurnosnu (nužnu) odvodnju

Kod krovova sa atikom i unutrašnjom odvodnjom obavezna je ugradnja sigurnosne odvodnje. Ovaj sistem se aktivira u slučaju začepljenja glavnog sistema ili ekstremnih padavina, i sprječava preopterećenje konstrukcije vodom.

Sigurnosna odvodnja se dimenzioniše za intenzitet kiše koji se javlja jednom u 100 godina, umanjen za kapacitet glavnog sistema. Obim sigurnosnog prelijeva treba biti najmanje 25 mm iznad završnog sloja krovnog pokrivača. Maksimalna dozvoljena visina stajaće vode na krovu ne smije prelaziti 100 do 120 mm iznad završnog sloja, osim ukoliko je konstrukcija posebno dimenzionisana za veća opterećenja vodom.

Sigurnosni slivnici se postavljaju na koti koja je za oko 30 mm viša od kote glavnih slivnika, kako bi se aktivirali samo kada glavni sistem ne može da prihvati svu vodu.

Korak 6: Proračunati kapacitet odvodnje

Za svako odvodno polje potrebno je provjeriti da li kapacitet slivnika i cjevovoda odgovara očekivanom protoku površinske vode. Protok se računa na osnovu:

• Efektivne krovne površine ( projekcija površine koja gravitira ka slivniku, uvećana za 50% izložene vertikalne površine okolnih zidova do maksimalne visine od 10 m)
• Koeficijenta otjecanja (za standardne krovne obloge iznosi 0,8 do 1,0)
• Lokalnog intenziteta padavina za mjerodavni povratni period

Orijentaciono, cijev promjera DN 100 može da prihvati odvodnju sa krovne površine do oko 220 m², dok se kao opšte pravilo za dimenzionisanje koristi odnos od 1,5 cm² poprečnog presjeka cijevi na svaki m² krovne površine.

Korak 7: Obratiti pažnju na specifičnosti pri sanaciji

Kod sanacije postojećih krovova potrebno je izmjeriti stvarne nagibe na krovu, jer se oni često razlikuju od projektovanih. Deformacije konstrukcije, slijeganje i nekvalitetna prethodna izvedba mogu uzrokovati pojavu kontrapadova i zona u kojima se voda zadržava.

Na osnovu snimljenog stanja, režim odvodnje se po potrebi prilagođava: mijenja se položaj slivnika, dodaju se novi odvodni elementi ili se koriguju nagibne ravnine kako bi se eliminisale zone zadržavanja vode.